Wanneer we over armoede praten, gaat het meestal over wat mensen tekortkomen: geld, werk of een degelijke woning. Maar armoede gaat ook over talenten en inspanningen die vaak onzichtbaar blijven. Wie elke maand moet rondkomen met een beperkt budget, staat voortdurend voor uitdagingen die creativiteit, flexibiliteit en doorzettingsvermogen vragen. Er wordt zorgvuldig gepland zodat rekeningen betaald raken, maaltijden worden samengesteld met wat nog in de kast ligt en wanneer een wasmachine stukgaat, moet er snel een oplossing worden gevonden. Wat voor buitenstaanders lijkt op overleven, vraagt in werkelijkheid een groot probleemoplossend vermogen en veel vindingrijkheid.
Kracht van verbondenheid
Die vindingrijkheid uit zich ook in de manier waarop mensen elkaar ondersteunen. Buren helpen elkaar met vervoer, lenen materiaal uit of wisselen informatie uit over betaalbare winkels en promoties. Mensen in armoede zoeken samen oplossingen voor dagelijkse uitdagingen.
Tijdens de straatbibliotheek stelt Jan[1] zijn tuin open, zodat de kinderen er een deken kunnen uitspreiden en samen kunnen lezen en spelen met elkaar. Hij zorgt ervoor dat het gras netjes gemaaid is en spreekt nieuwe kinderen spontaan aan om hen welkom te heten. Ook de ouders nodigt hij uit om deel te nemen. Zo creëert hij een warme en toegankelijke ontmoetingsplek.
Ook Marc draagt op zijn manier bij aan de buurt. Bij slecht weer stelt hij zijn garage open zodat de straatbibliotheek kan doorgaan. Daarnaast informeert hij buurtbewoners over hun sociale rechten en mogelijke steunmaatregelen. Dankzij zijn contacten met het Sociaal Huis fungeert hij als brugfiguur tussen bewoners en hulpverlening. Hij signaleert noden aan de vrijwilligers, zodat zij aanwezig kunnen zijn waar dat nodig is.
Luc zet zich dagelijks in voor zijn woonomgeving. Als vrijwillige flatwachter in een sociale woonwijk houdt hij niet alleen een oogje in het zeil om zwerfvuil en sluikstorten te voorkomen, maar signaleert hij ook herstellingen die nodig zijn in de gemeenschappelijke ruimtes. Daarnaast biedt hij een luisterend oor aan medebewoners en helpt hij nieuwe bewoners hun weg te vinden. Zijn engagement zorgt voor een veiligere en meer verbonden woonomgeving.
Erkenning voor aanwezige talenten
De aandacht gaat vaak uit naar wat mensen in armoede niet hebben of niet kunnen, waardoor de competenties die zij dagelijks inzetten onder de radar blijven. Nochtans zouden we iemand die in een bedrijf voortdurend slimme oplossingen bedenkt, mensen verbindt en anderen wegwijs maakt, prijzen om zijn of haar initiatief en probleemoplossend vermogen. Waarom erkennen we diezelfde kwaliteiten niet bij mensen in armoede?
Mensen in armoede beschikken over een unieke ervaringskennis van hoe systemen in de praktijk functioneren en waar ze tekortschieten. Hun dagelijkse vindingrijkheid, engagement en inzichten vormen een waardevolle bron voor organisaties, hulpverlening en beleid. Als we die kennis en talenten erkennen, verschuift de blik van wat ontbreekt naar wat mensen, ondanks moeilijke omstandigheden, elke dag bijdragen aan de samenleving.
‘Niet gewaardeerde bijdragen’ is een van de negen verborgen dimensies van armoede. Deze dimensie laat zien dat mensen in armoede op vele manieren bijdragen aan de samenleving, zonder dat die bijdrage voldoende wordt erkend.
Meer info over de verborgen dimensies van armoede vind je hier.
Evelien Lambrecht
[1] De namen zijn om privacyredenen veranderd.