In meer dan de helft van de Belgische gemeenten is bedelen verboden of aan strenge regels gebonden. Wie op straat om geld vraagt, riskeert een boete tot 500 euro. Nochtans oordeelde het Europees Comité voor Sociale Rechten in augustus dat die regels het Europees Sociaal Handvest schenden. Die uitspraak mag geen dode letter blijven.
Van de 581 Belgische steden en gemeenten hebben er 305 een reglement over bedelen. In 253 daarvan gaan die regels in tegen de mensenrechten. Dat bleek al in 2023 uit een rapport van het Federaal Instituut voor de Rechten van de Mens.
De regels verschillen sterk van gemeente tot gemeente. Sommige gemeenten verbieden bedelen volledig, andere leggen strikte voorwaarden op: niet op zondag, niet met kinderen, niet aan stations of in winkelstraten, niet na 18 uur. In Brussel is bedelen met kinderen sinds april 2026 verboden, op straffe van een boete tot 500 euro.
Mensen in armoede straffen in plaats van armoede bestrijden
Wie bedelt, leeft vaak al in heel moeilijke omstandigheden. Deze regels maken het leven nog zwaarder. Mensen verliezen zo een manier om rond te komen. Bovendien worden ze op straat nog meer veroordeeld en uitgesloten.
Iemand beboeten omdat hij of zij bedelt, lost niets op. Je maakt armoede minder zichtbaar, maar de oorzaken blijven. Hoe kan je verwachten dat iemand die niets heeft, honderden euro’s boete betaalt? En hoe kan je beweren dat je uitsluiting bestrijdt, als je de mensen die ze ondergaan uit het straatbeeld weert?
Voor ATD Vierde Wereld is het duidelijk: armoede bestrijd je niet door mensen in armoede te bestraffen. Wat we nodig hebben, is een aanpak waarin we samen de grondrechten van iedereen beschermen, zodat iedereen in waardigheid kan leven.
Europees Comité geeft ons gelijk
Omdat de situatie onhoudbaar werd, dienden ATD Vierde Wereld, de Internationale Federatie voor Mensenrechten (FIDH) en de Ligue des droits humains (LDH) in november 2023 een klacht in bij het Europees Comité voor Sociale Rechten.
In augustus 2026 kregen we gelijk. De Belgische bedelverboden schenden artikel 30 van het Europees Sociaal Handvest, dat het recht op bescherming tegen armoede en sociale uitsluiting waarborgt. Bovendien kunnen mensen die een boete krijgen daar nauwelijks tegen in beroep gaan.
Het Comité wijst erop dat deze regels vooral mensen treffen die het al het moeilijkst hebben: daklozen, mensen zonder werk of inkomen, en Roma. Een verbod op bedelen met kinderen straft bovendien gezinnen, in plaats van een antwoord te bieden op de financiële nood die hen op straat brengt.
Deze uitspraak herinnert ons aan iets fundamenteels: ook mensen in armoede hebben rechten. Bedelen op zich verstoort de openbare orde niet. Ook de Raad van State erkende eerder al dat bedelen toegelaten is wanneer het nodig is om te overleven.
Wat kan jij doen in jouw gemeente?
De uitspraak van het Comité schrapt de lokale reglementen niet automatisch. Maar de Belgische overheid moet er wel ernstig werk van maken.
Samen met de FIDH en de LDH vragen we de overheid om te stoppen met het beboeten van mensen in armoede en om het recht op bedelen overal in België te beschermen. Ook jij kan lokaal het verschil maken.
Kom mee in actie!
Recht op bedelen: zo zet je je gemeente in beweging
1. Ga na of jouw gemeente een bedelverbod of beperkingen heeft. Je kan het navragen bij je gemeente of opzoeken in het politiereglement.
2. Is dat zo? Spreek je lokale politici aan en vraag hoe zij hun reglement zullen aanpassen aan de Europese uitspraak.
3. Merk je dat er toch boetes of verboden worden opgelegd? Laat het ons weten.
Wil je hulp, meer informatie, of wil je de situatie in jouw gemeente met ons delen? Neem contact op met ons via contact@atd-vierdewereld.be.
Samen tonen we dat armoede geen misdrijf is. Niet de mensen op straat moeten we aanpakken, maar de armoede zelf.