Verhalen openen deuren naar wat we niet kennen

Een gesprek met schrijfster Siska Goeminne over haar nieuwe boek ‘Sammy’

“Sammy zit al zeker 10 jaar in mijn hoofd.” vertelt Siska terwijl ze me binnen laat bij haar thuis. De enorme boekenkast in de living valt meteen op. Siska ademt verhalen en vertelt enthousiast verder: “Ik heb Sammy leren kennen toen ik als begeleidster mee op vakantie ging met vzw Pirlewiet. Sammy was een stoer ventje van een jaar of 10, heel ernstig, heel volwassen voor zijn leeftijd. Hij was daar samen met zijn jonge mama, broer en babyzusje. Het ging moeilijk met het gezin, de mama was nog heel jong. Sammy’s blik was altijd op zijn mama gericht, hij was heel waakzaam en beschermend tegenover haar en zijn zusje. Tijdens die vakantie kon hij eindelijk zijn zware rugzak afleggen en werd hij een speels kind. Die gedaanteverwisseling zal ik nooit vergeten.”

 

Hoe ben je als jongere bij Pirlewiet terecht gekomen?

Mijn man Staf en ik waren als jongeren monitor op een speelplein. Via Stafs broer leerden we Pirlewiet kennen. We zijn toen een eerste keer meegegaan om de kindergroepen te animeren. Het was wel een beetje een cultuurshock. Dit was onze eerste ervaring met kinderen in armoede. Kinderen die het niet gewoon zijn om activiteiten te volgen en op een gestructureerde manier met elkaar te spelen. Wat waren we blij toen iedereen op het einde van de week mee in de kring kwam zitten. Het was niet gemakkelijk, maar als je merkt dat je vooruitgang boekt, dan geeft dat energie. Wij zijn lange tijd jaarlijks meegegaan op vakantie met Pirlewiet, tot ik zwanger was van ons derde. We gingen wel nog jaarlijks mee op de driedaagse reünie met alle mensen die ooit hebben deelgenomen. Fijn om daar dan te zijn met mensen die je al 30 jaar kent. Je maakt elkaars levensverhaal mee.

 

Waarom heb je nu dit boek geschreven?

Sammy is eigenlijk niet mijn eerste boek over armoede. Het boek ‘Het Fantastische verhaal van Ferre en Frie’ gaat over een oma en kleinzoon die ik ook tijdens een vakantie met Pirlewiet heb leren kennen. De oma was een opvallend figuur, ze kwam hard over en was ruw in de omgang, maar je merkte dat ze haar kleinzoon doodgraag zag. Ik kreeg toen van een literaire commissie de kritiek dat ik van de oma een karikatuur had gemaakt, omdat ze rookte en soms vloekte. Ze vonden dat erover. Ik was daar zó kwaad om. Sommige mensen kennen de realiteit gewoon niet. Met ‘Ferre en Frie’ wilde ik vooral een literair boek schrijven. Met Sammy wou ik graag een stap verder gaan en op genuanceerde wijze de zwaarte proberen tonen van het leven in een kansarm gezin.

 

Kan je wat meer vertellen over het verhaal?

Sammy, in het boek een jongen van 12, woont samen met zijn mama, haar vriend Bob en babyzusje Saar in een tochtig huis. Hij baant zich moeizaam, maar vechtlustig een weg door het leven, schipperend tussen school en thuis, tussen realiteit en verbeelding. Hij vlucht er in fantasie, slaapt weinig en laveert veel, tussen de zorg voor de fragiele Saar en de buien van zijn moeder door. Labiel en onvoorspelbaar, zelf getekend door een moeilijke jeugd, is zij steeds op zoek naar bevestiging en de liefde van een man, en nauwelijks in staat om voor haar kinderen te zorgen. Ondanks zijn haat-liefdesrelatie met haar blijft Sammy loyaal aan zijn moeder. Boven alles wil hij immers vermijden dat hij of Saartje door de sociale diensten worden weggehaald. Samen bieden ze weerwerk, samen kunnen ze goed doen alsof ze een gewoon gezin zijn. Maar Sammy is zeker geen triest verhaal. Het perspectief is dat van een strijdvaardige jongen met een grote mond en even groot hart, en net dát moet zorgen voor contrastwerking. Want wat bij de lezer mogelijk aankomt als een schrijnende realiteit voelt immers niet zo aan voor Sammy zelf. Hij is het gewoon, het is het leven zoals hij het altijd heeft gekend en hij vecht zich moedig en met humor een weg erdoorheen.

 

Wat hoop je met het boek te bereiken?

Het zou mooi zijn als de lezer door het boek een inkijk krijgt in, en meer empathie voor, de penibele omstandigheden waarin nog altijd te veel mensen in onze maatschappij moeten leven. Verhalen zijn volgens mij de manier om mensen mee te krijgen, om deuren te openen. Wat ik in het boek ook wil duidelijk maken, is dat de context heel belangrijk is. Mensen zoals Sammy en zijn mama leven in constante angst, ze hebben weinig vertrouwen in hulpverlening: “Ze gaan ons uit elkaar halen, ze gaan ons leven overnemen.” Kinderen die zo’n last meedragen, zijn moe, boos, licht ontvlambaar en dat uit zich soms ook op school. Als je de context niet kent, dan kan je dat niet altijd begrijpen. Toen ik nog niet voltijds schreef, werkte ik samen met een ervaringsdeskundige voor een project van het CLB. Ik herinner me dat we samen met een mama in armoede een overleg hadden 10 welbespraakte mensen met een universitair diploma legden haar  op de rooster. Uiteraard was de mama totaal geïntimideerd door de context.  Zo krijg je als mama totaal geen kans. Het is eigenlijk straf, je leeft naast elkaar, maar je komt elkaar eigenlijk niet tegen, je kent elkaars leven niet, ondanks veel pogingen tot inclusie en participatie. Maar dat geldt ook voor mij. Als schrijver doe je wel je uiterste best om jezelf in te leven, maar je bent natuurlijk zelf niet in die context opgegroeid, je kijkt nog altijd met je eigen bril naar de situatie. Daarom legde ik het verhaal voor aan Marijke van ATD Vierde Wereld. Op basis van haar commentaar herwerkte ik de tekst, om een zo helder mogelijk beeld van de context te kunnen schetsen en de essentie van die kwetsbare realiteit te benaderen. Uiteindelijk heb ik maar liefst 6 jaar aan dit boek gewerkt en maakte ik 16 tekstversies voor ik helemaal tevreden was!

Evelien Lambrecht

Siska Goeminne werd geboren op 30 oktober 1968 in Deinze. Als kind schrijft ze al verhaaltjes. Ze studeert Germaanse filologie in Leuven en blijft daar plakken. Met haar grote liefde Staf krijgt ze vier kinderen. Na haar studie werkt ze aan de universiteit als assistent, daarna op een project van het CLB met kansarme moeders en uiteindelijk bij een uitgeverij. Haar eerste boek, Het hoofd van Marieke (2001), ontstaat uit een gesprek met haar oudste dochter over ‘denken”. In 2005 kiest ze voluit voor het schrijverschap. Meer info op www.siskagoeminne.be

 

Pirlewiet organiseert sinds 1987 vakanties voor kinderen, jongeren, volwassenen en gezinnen die in armoede leven. Voor mensen die dagelijks te kampen hebben met armoede en de daarbij horende uitsluiting is vakantie immers niet vanzelfsprekend. Voor deze kinderen, jongeren en volwassenen betekent met Pirlewiet op vakantie gaan een onderbreken van de dagelijkse sleur en van soms onmenselijke levensomstandigheden. Aanvaard worden, niet uitgelachen worden, even geen schrik moeten hebben van deurwaarders of jeugdrechters… gewoon zoals iedereen er eens tussenuit mogen zijn. Meer info op vwww.pirlewiet.be

Het boek ‘Sammy’ is te koop in de boekhandel of via de website van Uitgeverij De Eenhoorn: https://eenhoorn.be/boek/sammy/

ISBN 9789462915473

128 blz.

15,95 euro

 

 

 

0
    0
    Je winkelmand
    Your cart is emptyNaar vorige pagina