Sinds ongeveer een jaar is er in Charleroi een vrouwengroep actief, bestaande uit een tiental militanten. Vanuit hun eigen ervaringen als vrouwen die in armoede leven, werken zij samen om beleidsmakers en hulpverleners te sensibiliseren en zo verandering teweeg te brengen.
Waarom een vrouwengroep?
De idee om met aparte vrouwengroepen te werken is niet nieuw. In de jaren tachtig organiseerde ATD-Luik binnen de Volksuniversiteit bijeenkomsten met enkel mannen of vrouwen. Ook internationaal wordt deze werkwijze erkend. Zo werkte een ATD-groep in Bolivia recent rond geweld tegen vrouwen in armoede. De beweging erkent en ondersteunt het belang van deze aanpak.
Samenkomen in een vrouwengroep creëert een veilige ruimte om thema’s te bespreken die specifiek met het vrouw-zijn te maken hebben, zonder angst voor oordeel of afwijzing.
Daarnaast speelt de groep een belangrijke rol in het doorbreken van eenzaamheid. Door de ontmoetingen winnen vrouwen aan zelfvertrouwen en leren ze opnieuw trots te zijn op zichzelf. Een van de deelnemers vertelt dat ze sinds het bestaan van de groep vaker haar huis uitkomt en zich minder alleen voelt. Dat geeft kracht om weerstand te bieden aan het geweld dat veel vrouwen in armoede dagelijks ervaren.
Het collectief Femmes de Mars
Een belangrijke doelstelling van de groep in Charleroi was het leggen van contact met het feministische collectief Femmes de Mars. Voor veel ATD-militanten waren feministische begrippen zoals Internationale Vrouwendag of femicide aanvankelijk onbekend — woorden die soms aanvoelden als “jargon van de rijken”. Omgekeerd waren de vrouwen van het collectief minder vertrouwd met de dagelijkse realiteit van vrouwen in armoede.
Een jaar later is er een sterke vertrouwensband gegroeid. Samen organiseerden zij de manifestatie van 8 maart, en er is veel enthousiasme om ook in 2026 gezamenlijke bijeenkomsten te organiseren. Het collectief nam onlangs ook deel aan een Volksuniversiteit over kwetsbare vrouwen en hun plaats in de publieke ruimte.
De samenwerking tussen vrouwen uit verschillende sociale milieus maakt duidelijk dat sommige problemen alle klassen overstijgen. Tegelijk worden de specifieke ervaringen van vrouwen die in armoede leven hierdoor beter zichtbaar.
Uitdagingen en perspectieven
In onze samenleving bepaalt het patriarchaat nog steeds in belangrijke mate de positie van vrouwen — en zeker die van vrouwen in armoede. Om hier verandering in te brengen zijn zusterschap en wederzijds vertrouwen essentieel, al verloopt dat proces niet zonder uitdagingen.
De vrouwengroep in Charleroi wil een ruimte blijven creëren waar elke vrouw zich veilig en welkom kan voelen. Tegelijk blijven de leden zich verzetten tegen een beleid dat volgens hen steeds harder optreedt tegenover vrouwen in armoede. Daarom blijven zij hun stem laten horen op straat.
Daarnaast werken zij aan een nieuw project: samen met andere ATD-vrouwengroepen willen zij het Handvest van de Vrouw uit de Vierde Wereld actualiseren. Dit document werd in 1974 opgesteld onder leiding van Joseph Wresinski en Alwine de Vos Steenwijk, ter voorbereiding van de eerste Wereldvrouwenconferentie in Mexico in 1975.
Met dit engagement willen de vrouwen van Charleroi blijvend een stem geven aan vrouwen die in extreme armoede leven en hun strijd voor waardigheid zichtbaar maken.
Oorspronkelijk artikel verschenen in de Partenaire nr 135.
Vertaling: Petra De Keyser