In de week van 17 oktober, de Werelddag van Verzet tegen Armoede en Uitsluiting, waren we te gast bij de studenten van De Katrol en bij de leerlingen van De Branding.
We gingen met hen in gesprek over armoede en uitsluiting.
Verschillende werelden ontmoeten elkaar bij De Katrol
De Katrol biedt huiswerkbegeleiding aan huis bij gezinnen in een kwetsbare situatie. Tweemaal per week gaan studenten sociaal werk, orthopedagogie of criminologie langs bij een gezin om de kinderen te ondersteunen.
Die ontmoeting tussen verschillende werelden is een echte verrijking, zowel voor de kinderen en hun gezin als voor de studenten. Tegelijk brengt ze ook uitdagingen met zich mee en roept ze vragen op.
Een vorming over armoede en uitsluiting is daarom geen overbodige luxe. Het is belangrijk om stil te staan bij de mechanismen die mensen uitsluiten, de structurele oorzaken van armoede en de gevolgen ervan. Niet alleen de zichtbare gevolgen, maar ook wat armoede met mensen doet aan de binnenkant.
Kristine, medestander in Oostende, en Jurgen, medewerker bij ATD Vierde Wereld Vlaanderen, gingen op deze vraag in.
Gewapend met cijfermateriaal, achtergrondinformatie en getuigenissen van mensen in armoede gingen ze met de studenten in gesprek. Het werd een boeiende uitwisseling, met ruimte voor inzichten, vragen en reflectie.
Armoede ervaren door de ogen van jongeren
Ook de leerlingen van het derde en vierde jaar Humane Wetenschappen van school De Branding bleven niet op hun honger zitten.
Aan de hand van het Vierde Wereldganzenbord, een inleefspel, konden ze zelf ervaren welke gevolgen armoede heeft op verschillende levensdomeinen. Ze ontdekten hoe moeilijk het is om vooruit te komen in het leven wanneer je met minder kansen aan de start verschijnt.
Voor we aan het spel begonnen, vroegen we de leerlingen wat het woord armoede bij hen opriep.
‘Het einde van de maand niet halen’, ‘te weinig inkomen’ en ‘arm zijn in je netwerk’ waren enkele van hun antwoorden.
Na het spel stelden we de vraag of ze vonden dat het spel de realiteit weerspiegelt. Het antwoord liet niet lang op zich wachten:
‘Ja, het is deels realistisch, want mensen met meer inkomen krijgen meer kansen.’
Waarom dan deels realistisch? Zijn de spelregels, waarbij de groep die de armoede ervaart en heel vaak een beurt moest overslaan, toch niet wat overdreven?
Of is de realiteit voor mensen in armoede toch soms niet even hard, of zelfs harder?
We vroegen de leerlingen ook opnieuw wat er bij hen opkwam wanneer ze het woord armoede hoorden, nu ze het spel hadden gespeeld.
‘Vermoeiend’, ‘je minderwaardig voelen’ en ‘begrijpen dat je, als je zo vaak niet mag meedoen, uiteindelijk opgeeft of onverschillig wordt’.
Zo werd ook de binnenkant van leven in armoede een beetje voelbaar: de gevoelens van machteloosheid, uitsluiting en minderwaardigheid die je niet zomaar aan de buitenkant ziet.
Tegoare sterker
Tot slot bekeken we het filmpje Tegoare sterker, over de West-Vlaamse verenigingen waar mensen in armoede het woord nemen.
We vroegen de leerlingen wat ze uit het filmpje meenamen en wat ze zelf zouden kunnen doen om het verschil te maken.
Hun antwoorden waren veelzeggend:
Mensen hebben vaak vooroordelen over mensen in armoede.
Wie weinig middelen heeft, heeft minder keuze, maar moet tegelijk voortdurend keuzes maken.
Luisteren is belangrijk. Dat kan iedereen, en het kan een groot verschil maken.
We kunnen de kloof tussen mensen kleiner maken, niemand is beter dan een ander.
We mogen niet in de plaats van mensen beslissen.
Je staat er niet alleen voor.
Verlies de hoop niet!
Stuk voor stuk waardevolle inzichten die tonen hoe belangrijk het is om met elkaar in gesprek te gaan, je in de leefwereld van anderen te verplaatsen en stil te staan bij de kansen die niet voor iedereen gelijk zijn.
Want armoede is meer dan een gebrek aan inkomen. Het gaat ook over kansen missen en uitgesloten worden.
Door te luisteren naar mensen die armoede van dichtbij kennen en door elkaar beter te begrijpen, kunnen we samen bouwen aan een samenleving waarin iedereen meetelt en mee kan doen.
B.V.