Toespraak ter gelegenheid van de bijeenkomst voor de Werelddag van verzet tegen extreme armoede in de Verenigde Naties in New York door ervaringsdeskundige Saskia Jacobs
Mijn naam is Saskia Jacobs. Ik ben moeder van twee volwassen kinderen en woon in Leuven, de oudste universiteitsstad van België, een historische gemeente met ongeveer 105.000 inwoners. Elk academisch jaar, tussen oktober en juni, komen daarnaast nog 80.000 studenten naar onze stad. Deze sterke tijdelijke bevolkingsgroei, in combinatie met strenge bezuinigingsmaatregelen van de Europese Unie, verhoogt de druk op onze woningmarkt. Daardoor slagen steeds meer mensen er niet in een betaalbare woning of een echte thuis te vinden.
In theorie worden de mensenrechten in België beschermd. Artikel 23 van de Belgische Grondwet erkent het recht op een waardig leven, met inbegrip van het recht op fatsoenlijke huisvesting. Maar in de praktijk staat dit onder grote spanning. Omdat dit recht zo moeilijk af te dwingen is, blijft het vaak dode letter. Als zelfs de grondwettelijke waarborgen door de regering worden afgezwakt, lopen we het risico de rechten verminderen overblijven en dat er strengere voorwaarden aan hun toekenning worden verbonden.
We zien dit structurele falen overal. In België hebben nieuwe vluchtelingen wettelijk recht op onderdak, maar omdat er te weinig opvangplaatsen zijn, worden kinderen gedwongen op straat te slapen. Er is wel sociale huisvesting, maar daar is te weinig geld voor en er wordt te weinig gebouwd. Degenen die recht hebben op huisvesting maar daar geen toegang toe hebben, worden gedwongen hun toevlucht te nemen tot de particuliere markt, waar ze meer dan twee derde van hun inkomen moeten betalen alleen al om een woning te hebben.
We zien dit ook op regionaal niveau, bijvoorbeeld in Barcelona, Spanje, waar twee derde van alle verhuurbare ruimtes in het stadscentrum wordt ingenomen door hotels en kortetermijnverhuur, waardoor jongeren geen betaalbare huurwoning meer kunnen vinden in hun eigen woonplaats. Deze kapitalistische huisvestingscrisis ondermijnt solidariteit, herverdeling en gelijke behandeling.
Een huis vormt het uitgangspunt voor een stabiel leven. Het is een plek om thuis te komen, in vrede te leven, gezond te blijven en je vrij te ontplooien. Veilige huisvesting is geen luxe; het is een fundamentele voorwaarde voor menselijke waardigheid en volledige participatie in de samenleving.
Voor mij vormen vrede en mensenrechten het absolute fundament van een waardig leven. Zonder vrede is het onmogelijk om blijvend geluk, persoonlijke groei en welvaart op te bouwen. Vrede maakt het mogelijk om onze gezamenlijke middelen in te zetten voor wat er echt toe doet: armoede bestrijden, de gezondheidszorg versterken en huisvesting garanderen. Vandaag de dag wordt er nog steeds te veel geld uitgegeven aan bewapening, het in stand houden van starre machtsstructuren en conflicten die mensen tegen elkaar opzetten. Vrede is de zuurstof van de mensheid; mensenrechten zijn de eerste bouwsteen ervan.
We moeten ook kijken naar succesvolle voorbeelden, waarbij de overheid ervoor kiest om in huisvesting te investeren, zoals in Finland, waar de „Housing First”-aanpak aantoont dat je een veilige plek om te wonen nodig hebt voordat je je leven kunt opbouwen en andere uitdagingen kunt aanpakken.
We hebben meer sociale woningen nodig die waardig en voor iedereen toegankelijk zijn. We moeten ervoor zorgen dat de woningmarkt niet langer waarde van een mens dicteert.
Bedankt voor het luisteren, en onthoud: Safe housing first!
