In België en Vlaanderen

In België en Vlaanderen

In België

Begin jaren ’60 leert Hubert Dendelot ATD Vierde Wereld kennen via Gabrielle Erpicum. Zij animeerde de jongerenclub in Noisy-le-Grand, een barakkenkamp in de buurt van Parijs. Vanaf 1963 organiseert Dendelot een secretariaat in België. Hij verzamelt documentatie, ontvangt het tijdschrift van de Beweging en verspreidt het in België.

Noisy-le-Grand, Frankrijk

Vanaf 1967 animeert André Modave (de eerste Belgische volontair) verschillende zomerkampen in Pierrelaye, Frankrijk. Hier ligt het internationaal centrum van ATD Vierde Wereld.

In 1969 gaat André Modave in Molenbeek wonen. Hij komt daar in contact met gezinnen die in extreme armoede wonen.

Woonplaats André Modave, Molenbeek, 1969

In 1970 beslissen Modave en Dendelot om de Beweging in België uit te bouwen. De Beweging gaat van start wanneer vrijwilligers begin jaren ’70 een “pivot culturel” (bibliotheek voor kinderen) oprichten in Anderlecht, Namen en Etterbeek.

Pivot culturel in Kuregem (Anderlecht), 1979

Enkele mijlpalen

  • 1971: de organisatie wordt erkend als vzw.
  • In 1976 starten de eerste Franstalige Volksuniversiteiten in Brussel en koopt de Beweging het Vierde Wereldhuis in Etterbeek aan, een plaats voor ontmoetingen.
    Gevel Vierde Wereldhuis, jaren ’70
  • 1980: Het ministerie van de Franstalige gemeenschap erkent ATD Vierde Wereld als “een algemene dienst voor de permanente opvoeding van volwassenen en voor de socio-culturele promotie van de arbeiders/werkers.”
  • 1994-1998: De dynamiek ‘Kruising van Kennis’ ontstaat uit een samenwerking tussen militanten en academici.
  • 2002: In België wordt de eerste steen tegen armoede ingehuldigd in Brussel (een replica van de eerste in Parijs in 1987). Intussen staan er 8 replica’s in België (Brussel, Gent, La Louvière, Leuven, Namen, Quaregnon, Vilvoorde, Willebroek).De steen tegen armoede in Brussel, 2013

In Vlaanderen

In 1974 start een onderzoek naar het beeld en de verwachtingen van bewoners van kansarme buurten. Luc Valgaeren, socioloog, is een van de onderzoekers. Binnen dit onderzoek gaat hij mee op studiereis naar het kamp van ATD Vierde Wereld in Noisy-le-Grand.

In 1976 start Valgaeren een themagroep rond de Vierde Wereldbeweging in het Sint-Janshuis in Heverlee. Verschillende studenten van dit huis engageren zich. Ze verkopen wenskaarten, organiseren lezingen, verzamelen handtekeningen,…

In 1979 nodigen Ides Nicaise, een van de studenten en zijn echtgenote Lieve Polfliet, OCMW-medewerkster Leuven, enkele gezinnen in armoede bij zich uit. Ze starten met een eerste groep in Vlaanderen. De Leuvense groep gaat in het begin naar de Franstalige Volksuniversiteiten, omdat er geen Nederlandstalige volksuniversiteit bestaat. Kort daarop wordt een tweede groep opgericht in Willebroek.

  • In 1981 start ATD Vierde Wereld met een Vlaamse werking.
  • Datzelfde jaar verschijnt het tijdschrift voor de eerste keer in het Nederlands.
  • In 1981 is er een medestandersgroep in Leuven en in 1982 ontstaan er groepen in Gent en Antwerpen.
  • Op 12 oktober 1982 wordt de eerste Nederlandstalige Volksuniversiteit georganiseerd rond het thema “Wat is belangrijk in ons leven?” Afgevaardigden uit Antwerpen (St. Andries, Kauwenberg), Willebroek, Leuven en Brussel nemen er aan deel.

Franstalige volksuniversiteit in het Vierde Wereldhuis, 1984

Algemeen Verslag over de Armoede

Een keerpunt in het armoedebeleid in België was het Algemeen Verslag over de Armoede (AVA)  van 1994. Dit verslag  werd gemaakt op verzoek van de regering Dehaene.

Het AVA kwam tot stand in samenspraak met mensen die dagelijks in armoede leven. Zij zorgden voor een groot deel van de inhoud. Dat de armsten zelf mee de basis legden voor een nieuw beleid was een primeur. Vertegenwoordigers van ATD Vierde Wereld hadden hier jarenlang voor geijverd. Voor hen was werken met en vanuit de armsten altijd al het uitgangspunt.

De opvolging van het Verslag is sinds 2001 in handen van het Steunpunt tot bestrijding van Armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting.